Panama City heeft net zo’n gebouw als in Dubai. Zie helemaal rechts. Het lijkt op een zeilboot. Het contrast van deze aanblik met de rest van de stad is erg groot.  De omvang van de Panamese economie valt eigenlijk maar moeilijk te rijmen met dit uitzicht. Er zijn veel banken.
We gaan met 8 man in een busje naar de groentemarkt. Het is eigenlijk een soort van tussenhandel tussen de producent en de detailhandel, maar de individuele consument wordt graag geholpen. Voor ons is het alleen een orienterend bezoek. Anderen zeilers doen hier serieuze inkopen voor de volgende weken.
Vreemde spikes aan de velg van deze vrachtauto.

De verkoper ligt lekker in zijn hangmat op klanten te wachten. Hij is bij lange na niet de enige verkoper van watermeloenen. Het zijn bijna allemaal specialisten. De een heeft alleen bakbananen (plantain), de ander consumptiebananen, er zijn stalletjes met duizenden ananassen of allerlei andere soorten groenten en fruit. Een gaaf gezicht.

Bungelende benen van de verkopers boven hun berg avocado’s.
Sommigen werken wel hard.
Het ziet er goed uit en ze hebben redelijk groene tomaten. Die gaan lekker lang mee.
Linzen, kikkererwten enz..

Deze vruchten hangen aan palmbomen en worden gekookt.
Er staat een kunavrouw een meter achter Pim. Klein volkje.

Dit zijn de laatste foto’s van de San Blas eilanden. We hebben er van genoten. Het is een warme cultuur.

We verlaten Isla Gertie en gaan naar het noordelijke Porvenir.

We liggen alleen.

Er komt weer een Colombiaanse vrachtboot voorbij.
We verkennen dit eiland op zoek naar eieren.
De Colombiaanse boten hebben een hele hoge steven.

De ambtenaren van het vliegveldje liggen lekker in hun hangmat te wachten op het volgende vliegtuig of de volgende cruisers. Voor ons kwamen ze ook uit de hangmat, want we wilden hier eigenlijk inklaren. De mensen zijn oneindig veel vriendelijker hier en behulpzamer dan wat we konden verwachten in Colon. Helaas is het inklaren alleen mogelijk met contant geld. We hadden nog wel genoeg geld in kas voor het drie maanden visum, maar het bleek, dat dit is afgeschaft en dat je alleen nog maar een visum voor een jaar kunt krijgen en dat was twee keer zo duur. Op de San Blas is nergens een geldautomaat (tot voor kort was het belangrijkste betaalmiddel de kokosnoot) dus moesten we ons tevreden stellen met een verblijfsvergunning voor 72 uur (we waren al een kleine maand hier). De heren konden onverrichter zaken weer horizontaal.

Ruimtegebrek leidt tot bouwen op palen.

We gaan zo snel mogelijk naar Shelter Bay, maar willen daar niet in het donker aankomen. We overnachten in de baai van Portobello. Die baai heeft de vorm van een groot hoefijzer. Je kunt je makkelijk voorstellen hoe de zeilboten van de Spanjaarden hier lagen om het goud op te halen.

Mooie avond. We blijven lekker aan boord.

Je kunt de overblijfselen van het fort goed zien. Het goud moest natuurlijk wel verdedigd worden tegen piraten. Misschien is Piet Heyn hier ook nog wel geweest. Henry Morgan en Sir Francis Drake hebben het gebied in ieder geval met succes onveilig gemaakt.
De volgende ochtend krijgen we het nieuws dat onze 4e kleinzoon Hugo is geboren en verlaten we spoorslags deze mooie baai om richting Colon te gaan om te kunnen facetimen met de trotse ouders. 12 februari. Nu zijn we eindelijk weer bij met de foto’s.

Dit keer vinden de ingang naar de rivier wel. Hij zit een beetje verstopt tussen de mangrovebossen, maar wordt, als je er eenmaal invaart, steeds wijder.

We zien kinderen aan het spelen en een gezin dat zichzelf eens lekker zoet afspoelt. Prachtige grote mango boom. Het seizoen begint een ruime maand nadat we deze foto hebben genomen. Inmiddels liggen de eerste mango’s alweer in de schappen. Nu heeft dat nog zin, maar over enkele weken groeien de mango’s overal in overvloed en is het onzin om ze in een winkel te kopen. Een enkele wandeling door het stadspark hier bij de Balboa jachtclub levert voldoende op voor een heleboel chutney en jam.

Hier kunnen ze schuilen als het begint te hozen. Er komen obstakels, maar we kunnen er onderdoor. Bij de boomwortel naar rechts gaan wij linksaf. Er liggen Ulu’s geparkeerd van mensen die op hun akker aan het werk zijn.
Tja, nu draaien we toch maar om…
Het is echt prachtig hier.

En daar is de uitgang weer.

Justino komt even langs op weg naar de rivier met zijn hondje.
Helaas is de waterpijp met het vasteland net gesneuveld en moet iedereen weer met jerrycans water gaan halen op de rivier. Dat is wel een dik half uur flink doorpeddelen.

We leren hoe we Mexican Train moeten spelen van Kathy en Marc en zijn meteen enthousiast. Die stenen hebben we in Panama City ook op de kop getikt.

We proberen de ingang van de rivier te vinden, maar deze is te smal voor Klontje.

De jeugd amuseert zich weer prima met een omgeslagen Ulu.

Eindeloos plezier.
Deze man komt net terug van zijn akker op het vasteland.
De jongen voorin moet wel naar buiten hangen als tegengewicht.
Bananen gehaald.

Dit zeil is gewoon een laken met dolfijnen erop. Alle lappen zijn welkom, als je er maar een zeil van kunt maken.
We werden door Justino bij hem thuis uitgenodigd voor het diner. Als tafelkleed doet een van zijn vrouw’s wikkelrokken dienst. Het eten is niet lekker, maar we laten natuurlijk niks merken en eten braaf ons bord op. Het is een soort vissoep met daarin drijvend een onrijpe banaan en een groot stuk yam.

We zijn natuurlijk al weer een hele tijd weg uit de San Blas en af en toe verwarren we de lezer mogelijk met stukjes Colón of Panama tussendoor. We hebben zodanig genoten van de San Blas en de unieke cultuur van de Kuna Indianen, dat we daar niets van willen overslaan; vandaar. We zijn nu echter weer bijna ‘bij’. Er komt nog één post over een dinghy safari en nog een andere met sfeerbeelden en dan gaan we weer over tot de orde van de dag.

Er zijn meerdere scheepswerven op het eiland. Een ulu heeft een beperkte levensduur. We kregen geen duidelijke antwoorden over de gemiddelde levensduur. Dat lijkt een beetje een kwestie van geluk, de kwaliteit van de boomstam en zorgvuldig gebruik. Justino was er een aan het bouwen, die al tijdens de bouw min of meer dood was, omdat er een knoest in de boeg bleek te zitten. Dat zijn grote teleurstellingen voor de ulubouwer.

Vol trots wordt dit chique huis getoond.

De Ulus worden zorgvuldig geparkeerd op deze stellage.

Kaken van tapirs en zwijnen. Het is niet duidelijk waarom ze die bewaren. Misschien voor goed geluk?

Dit is een van de  Shamanen van Isla Gertie. Hij heet ons hartelijk welkom.
Eindeloos speelplezier in de Ulu voor de kids.
Justino, onze gids, laat zien hoe ze sap van suikerriet maken. De stengels worden in de V onder de staak  geperst terwijl  de kinderen op het uiteinde heen en en weer gaan zitten wippen. Een spelletje voor de een en sap voor de ander.

Er ligt een stapel klaar om geperst te worden. Er wordt uiteindelijk een krachtig drankje van het sap gemaakt dat alleen tijdens een of ander feest gedronken mag worden. Een enkele keer exces is duidelijk geaccepteerd, maar verder wordt er niet of nauwelijks gedronken.
Justino met zijn kinderen en een buurmeisje.
Mola in the making.

De kinderen zijn de hele dag met elkaar aan het spelen en zorgen ook voor elkaar.

Je ziet de door de regering geregelde zonnepanelen tussen de hutten op dit eilandje staan.
Kennelijk heeft een cruiser zijn zeil hier gedoneerd.
De teenagers zijn net als elders, giechelend met elkaar bezig. Dit stel deed de deur van een van de wc’s voor ons open waar een stelletje leeftijdgenoten met elkaar zat te vrijen. Grote hilariteit.

We gaan naar de Pizza-Cruisersnight en ontmoeten weer allerlei mensen. De Amerikanen hebben het vooral over hoe ingewikkkeld het is om een visum voor Frans Polinesië aan te vragen en voor hoe lang. Wij als Europeanen hebben er geen last van gelukkig. De Amerikanen realiseren zich in het geheel niet hoe weinig gastvrij buitenlanders in hun eigen land ontvangen worden en hoe lastig de Custom and Border Protection soms is.

Er staat een krijslelijk monument op de rotonde.

In de megagrote shoppingmall staat deze voluptueuze etalagepop een te klein zwempak aan te prijzen.

De kleine Kunavrouwen lijken wel een anachronisme in deze eethoek van het winkelcentrum.

In het gelid om verorberd te worden.
Er zijn nog veel oude Amerikaanse schoolbussen, die hier omddr de noemer ‘chickenbusses’ dienst doen. Ze zijn prachtig versierd, maar staan wel op het punt om te verdwijnen en plaats te maken voor moderner materieel.

De luiaard is een veel voorkomend beest in Panama en we zien er eentje slapend natuurlijk in een boom vlakbij de haven. Na een dag of vier heeft ie zich een keertje omgedraaid en dan ineens is ie een paar takken hoger gaan liggen.
Panama heeft ruim 3,6  miljoen inwoners. Bijna de helft daarvan woont in en om Panama City, dat zelf een kleine 900.000 inwoners heeft. Het contrast tussen krottenwijken en de skyline is onbegrijpelijk groot. Het is moeilijk te begrijpen waar al het geld voor het hoge investeringsniveau vandaan komt. Het kanaal is een belangrijke bron van inkomsten en in de bouw van de derde set sluizen worden miljarden geinvesteerd. Verder zijn handel, bankieren en toerisme belangrijke pijlers. De economie krijgt hoge cijfers van het World Economic Forum en scoort goed op de Human Development Index, maar het maakt allemaal een wat opgeblazen indruk. Delen van de stad zijn ronduit gevaarlijk en dienen door buitenlanders vermeden te worden, maar over het algemeen is het een stuk vriendelijker dan Colón.
Wij wachten hier  nog op de nieuwe motor voor de ankerlier en maken boodschappenlijsten wat we nodig zullen hebben voor het grote inkopen. Hier hebben ze min of meer alles wat we nodig hebben voor volgende traject, waar nauwelijks  goed bevoorrade winkels zullen zijn.

Deze hut doet dienst als kerk. Er is er nog een op dit eiland. De een is een Baptist en de andere een Evangelische kerk.

Dit is de meest luxueuze hut. Hij wordt speciaal aangewezen vanwege de kleur en het golfplatendak.

Ze doen hier ook aan landwinning met het bouwen van kleine dijkjes en dan inpolderen.

Dit eiland valt ook onder Isla Gertie en ze mogen dus ook meestemmen.

Eensgezinseiland

Er wordt weer een Ulu gebouwd. Meestal zijn ze daar in 14 dagen mee klaar.

De kinderen van Justino. Hij heeft een zonnepaneel en dus televisie als een van de weinigen.

Kasten bestaan niet. Alles wordt opgehangen.

De familie slaapt in de hangmatten.

Moeder en dochter gluren naar ons.

Later maakt ze voor mij een armbandje. (Ik draag het nog steeds).

De was is zó droog.

Oeps, zijn peddel is in het water gevallen. We verbazen ons erover dat kinderen er ook gewoon mee mogen varen. Zwemdiploma’s zijn er natuurlijk niet.

Ulu’s liggen klaar voor gebruik.

De haan zit vast aan een touw, gemaakt van repen stof. Echt touw is niet voorradig.

Het varkentje ligt lekker in de schaduw.

Bananen te koop.

Dit is ‘White Shark’, het motorjacht van de President van Panama. Doe mij de ‘Groene Draeck’ maar.

Pim’s kroon wordt er weer ingeplakt.

De patientendossiers zijn nog niet in de computer ingevoerd.

We doen eigenlijk altijd trouw onze bejaardencheck om te kijken of we niets zijn vergeten. We hebben eens een keer een Kindle in een vliegtuigstoel laten zitten, maar verder verliezen we eigenlijk weinig spullen. Afgelopen woensdag dreigde dat ineens extreem te veranderen. We hadden boodschappen gedaan en hadden vanwege de volle tassen een taxi terug naar de ankerplaats genomen. De boodschappen tussen ons in en de rugzak op de stoel naast de bestuurder. We stapten uit en verdeelden de tassen met boodschappen en liepen de steiger af naar het dinghy dock. Ineens miste Pim het gevoel van de rugzak op zijn rug en zag, dat ook Hanneke hem niet op de rug had zitten. Korte communicatie bevestigde dat de rugzak in de taxi was blijven liggen. We holden met onze tassen terug naar boven, maar zagen dat de man reeds was weggereden.

Pim sprintte op een andere taxichauffeur af, die kennelijk instinctief begreep wat er aan de hand was. “Seguia este Taxi” riep Pim, in de hoop, dat dit “volg die taxi” zou betekenen. Hij sprong achterin, de man draaide zijn taxi met een elan alsof ook hij zijn hele leven hier al op gewacht had. Hanneke kwam nog roepen dat echt alles (iPad, Kindle, MacBook) in de rugzak zat en met piepende banden schoten we er vandoor. We haalden op de oprit de eerste twee auto’s al in, tot grote woede van de bestuurders en kwamen op de Causeway en reden in de richting van de stad. De kilometerteller steeg regelmatig tot boven de honderd en de remmen werden zwaar belast als tegenliggers ons het inhalen onmogelijk maakten. De eerste taxi die we inhaalden was het niet, de tweede ook niet, maar de derde had alle kenmerken van het voertuig waar we in gekomen waren. De chauffeur reed de auto met de telefonerende chauffeur klem. De man wist even niet wat hem overkwam, maar overhandigde daarna snel de rugzak.

Om ons heen stond iedereen inmiddels luid te toeteren, want wij versperden de doorgang uitermate effectief. Met de adrenaline nog volop in controle reden we vrijwel net zo snel als tijdens de achtervolging weer terug naar haven. De chauffeur wilde $4,- afrekenen voor de rit, maar maakte geen bezwaren toen Pim hem ruim het dubbele gaf. Eind goed al goed.

We gaan met de bus naar het Museum bij de Miraflores-sluizen, waar we net doorheen gevaren zijn. De Panamezen staan keurig in lange rijen op de bus te wachten, zeer gedisciplineerd allemaal.

In 1884 werkten er bijna 20.000 mensen aan het Kanaal. De meesten kwamen uit Barbados, Jamaíca en andere Caribische eilanden.

60 Miljoen pond Dynamiet is niet niks!

Als we de volgende dag naar de kant varen, zien we een dinghy met roeiers. We slepen hen naar het dinghydock. Goeie daad weer gedaan vandaag.

We hebben een afspraak met Captain Pusztai, die ons heeft uitgenodigd om de schepen-simulator te komen bezichtigen.
Een schip van Royal Carribbean Cruise Lines onder de Bridge of the America’s.

We stappen in een soort cabine, die de brug van een PostPanamax ( grootste schip dat in de toekomstige sluizen zal passen) (366 m.) voorstelt. Als achtergrond wordt er een panorama Mesdag geprojecteerd op de ronde muren.

De begeleider legt uit hoe het in zijn werk gaat, als hij hier les staat te geven aan kapiteins in spé.

We varen zogenaamd met dit enorme containerschip voor de tweede keer onder de Bridge of the America’s door, maar nu in tegenovergestelde richting.

We zien onszelf op een van de contrôleschermen bewegen en als we door de ramen van de brug naar buiten kijken, zien we in de verte de toekomstige sluizen liggen. Ze hadden in 2014 klaar moeten zijn, maar het wordt nu toch zeker wel 2017.

Het doet inderdaad zeer reëel aan allemaal. De simulatie kan alle omstandigheden, zoals duister, regen, onweer en mist prima nabootsen.

Ze kunnen de beelden ook omdraaien, zodat je van voren kunt zien, hoe je die sluis in aan het varen bent.
Aan de rechterkant zie je 3×3 waterbassins. Die zullen gaan zorgen voor 60% waterbesparing. Op die manier wordt het milieu veel minder belast.
Het is reuzeleuk om dit een keer te hebben mogen meemaken. We horen veel over het project, zoals ook over de onzekerheid over de manoeuvreerbaarheid van de schepen in deze sluizen, die geen locomotieven krijgen.

Dit is de Controlekamer, vanwaaruit alles wordt gestuurd door deze mevrouw.

Hier weer foto’s uit de San Blas. Aangezien het blog ook gewoon ons plakboek is en we zo hebben genoten van deze bijzondere eilanden.

Er zijn ook weer nieuwe video’s bijgekomen. Eentje van jochies op hun basketbalveld in Narganà en eentje, waarbij je kunt zien hoe een Kuna vrouw een enkelbandje aanmeet bij Kathie.

Je kunt hier ankeren voor een maand voor $ 7.

Justino biedt zich aan als gids en hij hangt zijn Ulu achter Nelly Rose en stapt bij ons in de dinghy. We krijgen eerst een rondleiding op Isla Gertie.

Ook hier weer WC’s boven het water. Het paadje er naar toe is nogal tricky, want het zijn ronde rietstengels. Planken zijn een luxe artikel.
We varen langzaam achter de huizen langs.

Er hangen ergens aan een muur leuke armbandjes te koop en een vrouw steekt haar hoofd buiten haar hut met een opgestoken arm met een Mola. Of we die willen kopen? Lastig om alsmaar nee te moeten zeggen, maar je kunt niet aan de gang blijven.

In de winkel is niet zo veel te koop.

Justino houdt van zijn job en is trots op zijn cultuur.

Onder de dakrand van palmbladeren hangt een plankje en dat is de verblijfplaats van deze kleine papegaai. Deze is tam en vliegt niet weg.

Kathy en Marc lopen een eindje voor ons en missen de topless vrouw, die hier bij de kraan haar was doet.

Dit meisje heeft een pannetje in haar handen met daarin een brandend kooltje. Kennelijk was het vuur van haar moeder uitgegaan en heeft ze even een opsteker bij de buren gehaald.

Bij de school ( het enige bakstenen gebouw op dit eiland), hangen wijze spreuken. Met de spreuk op de tweede balk kunnen we het eens zijn. Die op de eertse balk betekent eigenlijk een verarming ten opzichte van de rol die het hele dorp bij het opgroeien speelt (It takes a village to raise a child).  Waarom zou je de beperkingen van de ouders institutionaliseren?

Het klaslokaal ziet er goed uit.

Het is moeilijk om de vrouwen te fotograferen, ze willen er liever niet op.

Nelly Rose met een WC op de voorgrond + waslijn.

Dit is de bakker en we kopen 6 heerlijke broodjes.

Ze wil echter absoluut niet op de foto, maar wil wel graag een afdruk van deze foto. Let op haar mooie bekraalde armen en kuiten. We hebben een klein foto-afdrukapparaatje aan boord en de volgende dag gaan we hem brengen. Ze is er duidelijk blij mee, maar laat dat alleen heel subtiel merken.

Dit is de Congreso. De plek waar we een geschiedenisles volgden speciaal voor de vrouwen. Ze zaten er allemaal met die bekende rode hoofddoeken op en mooie blouses aan met mola’s op het middenrif. Op deze plek worden ook de problemen en situaties besproken, die belangrijk zijn en wordt er gestemd over oplossingen enz..

Lekker een icetea drinken, terwijl we het blog bijwerken.
We liggen naast een heuvel waar de Controltower op staat. Daar wordt het scheepsverkeer geregeld van en naar de sluizen.

Als je geen watermaker aan boord hebt, dan is dit het gevolg. Een overbeladen dinghy, die nog een keer heen en weer moet om de rest van de boodschappen op te halen. Goddank doet ie van ons het weer prima.

Ook ‘Macushla’ en ‘Eye Candy’ zijn door het Kanaal heen en we vieren gezamenlijk onze aankomst in de Pacific op gepaste wijze.
Een toast op de Pacific!
Sue en Andrew van de ‘Macushla’ zijn Engelsen, die al 7 jaar onderweg zijn.
Ze hebben eerst een rondje Engeland gedaan en daarna de Middellandse Zee en daarna zijn ze net als wij in Maine geweest. Andrew van de ‘Eye Candy’ en zijn vrouw Claire zijn Australiërs, die met tegenzin op weg naar huis zijn. Ze willen nog lang niet aankomen.

Als we na dit glaasje naar huis willen varen, blijkt onze dinghy lek te zijn. Hij heeft waarschijnlijk tegen iets uitstekends van hun Hydrovane liggen rammen. Dus we zijn heel blij, dat we het in het donker halen naar Nelly Rose, zonder met motor en al te zinken. Het scheelde echt niet veel. Gauw de motor eraf gehaald en Klontje op het dek gelegd. De volgende ochtend zien we, dat de voorste kamer een gat heeft. Gelukkig zijn de andere 2 kamers nog OK. Pim krijgt een lift van Andrew naar de kant met opgevouwen Klontje erbij en als het goed is, wordt ie morgen geplakt en weer teruggebracht.
We krijgen een lift van Peter. We ontmoeten hem gisteren toen we een lift nodig hadden om terug aan boord te komen. We zaten gezellig met elkaar in het Engels te kletsen tot hij aan ons vroeg waar we vandaan kwamen. In onvervalst Nederlands zei hij “het zal toch niet waar zijn” toen we hem dat vertelden. Hij is al jaren aan het zeilen en heeft al 15 x de Atlantische oceaan overgestoken en is al 3x naar Kaap Hoorn geweest als professioneel schipper.
Klontje is weer geplakt en wordt aan boord getild.

Peter heeft gelukkig een hele grote dinghy. We kunnen er met zijn vieren zelfs nog bij.
Inmiddels is de nieuwe ankerlier besteld bij de Italiaanse firma, maar het gaat wel 10 dagen duren voor ie hier is.
Vandaag zijn we op zoek gegaan naar een tandarts, want bij Pim is er een kroon is uit gevallen. Een hele ouwe gouwe, die na vele jaren aan een heerlijk zout dropje bleef hangen. We hebben voor morgen een afspraak.

We hebben een jerrycan met benzine gevuld bij een benzinestation, zodat we voorlopig heen en weer kunnen varen met Klontje, we liggen aan het einde van het ankerveld, het verste weg. Dat heeft een aantal voordelen. We kunnen s’ochtends naakt zwemmen, want niemand kan ons zien. Het was wel even wennen aan de watertemperatuur. Het water is nog geen 25 graden, terwijl het ‘aan de andere kant’ ruim 30 graden was. De Humbold stroom is een koude golfstroom. Nou ja, alles is relatief. We hebben vanaf onze ankerplek een  mooi uitzicht op het scheepvaartverkeer van en naar de sluis en op de zeker 50 vrachtschepen, die hier liggen te wachten op doorvaart. Verder zijn er werkelijk grote hoeveelheden pelikanen, die hier regelmatig met zijn allen in een thermiekbel hangen en werden we de eerste middag verrast door wel duizend aalscholvers die om onze boot vlogen, op weg naar een andere voedingsplek of naar een plaats om te overnachten. Het was een uniek gezicht. Ze bleven maar komen.